terug

Lab

kennis & experimenten
...

lab

Bouwen met massief houten panelen

door Daniel Venneman

Met ‘kruislaaghout’ (ook bekend als CLT, oftewel Cross Laminated Timber) worden elementen aangeduid die zijn opgebouwd uit drie of meer lagen kruislings verlijmde vuren of douglas planken. Hiermee kunnen hele (passief)woningen, meerlaagse woongebouwen en openbare- of industriële gebouwen worden gebouwd. Een eeuwenoud materiaal wordt zo uiterst hedendaags toegepast.

Hout is één van de oudste bouwmaterialen ter wereld. Logisch, want het was vrijwel overal aanwezig en is eenvoudig te bewerken. En niet geheel toevallig heeft het tevens een gunstige verhouding tussen sterkte en gewicht (have to love mother nature!). En terwijl de boom groeit, helpt deze het milieu waarin we leven, door het absorberen van koolstofdioxide en het produceren van zuurstof. Mits je goed herplant kunnen houten gebouwen zelfs CO2 positief resulteren! En bouwen met hout is zeker niet ouderwets meer. Door hout te lamineren kunnen afmetingen worden gemaakt die groter zijn dan de oorspronkelijke boom, in vormen die zich uitstekend laten verwerken in hedendaagse gebouwen.

CLT platen kunnen wel tot 3,5 meter breed en tot 16,5 meter lang zijn. Architectonisch maakt dit een robuuste, pure en vrijere uitstraling mogelijk, die doorwerkt in alle details. Je kan grote uitsparingen, dus mooie grote ramen en deuren maken. Overstekken kunnen ruimer zijn en overspanningen royaler. Deuren en binnenwanden en plafonds uit hetzelfde materiaal, kozijnloze glasvlakken en ‘zwevende’ hoeken zonder onder elk hoekje een kolom worden mogelijk. Nog een voordeel: de platen kunnen, maar hoeven niet afgewerkt te worden. Ruwbouw = afbouw.

Een ander verleidelijk aspect van bouwen met CLT zijn de uitstekende mogelijkheden tot prefabricage en haar korte montagetijd. Via uitwerking in 3D worden complexe aansluitingen inzichtelijk en kunnen ze van te voren worden opgelost. Dezelfde 3D CAD-modellen kunnen vervolgens direct worden gebruikt om de door computer-geleide freesmachines aan te sturen waarmee de bewerkingen worden uitgevoerd. Een project wordt vervolgens als ‘bouwpakket’ afgeleverd, om supersnel te kunnen worden opgebouwd.

Daarnaast zijn er natuurlijk de aloude voordelen van hout. Hout voelt warm aan. Daarnaast zorgt een massieve laag hout in de winter voor een behaaglijke temperatuurontwikkeling en helpt het in de zomer juist om de warmte buiten te houden. Hout kan ook vocht opnemen en bij drogere condities weer af staan, met een fijne vochtbalans tot gevolg. Tot slot is het lekker stil in een dergelijk robuust houten huis, aangezien het ook geluid goed absorbeert.

Maar hoe zit het dan met de lijm? Wel; voor het verlijmen van CLT worden formaldehyde-vrije lijmen die we gebruiken geen gevaar voor de gezondheid opleveren. Daarnaast is het uiteindelijke aandeel aan lijm in CLT minder dan 1%.

Als je bovengenoemde voordelen optelt, zal het je wellicht niet verbazen dat bouwen met kruislaaghout een van onze favoriete bouwmethoden vormt waarin we ons blijven doorontwikkelen. Woonpioniers helpt dan ook graag om het uiterste uit deze bouwmethode te halen. Zo zijn we inmiddels bijvoorbeeld goed op weg met een experiment om bepaalde tijdelijke bouwwerken, geheel en alleen uit CLT samen te stellen. Een dergelijke maximaal pure toepassing zagen we nog niet eerder. Maar daarover later wellicht meer!

lees verder

De sandwichpanelen van Mill Panel

door Arthur Van der Lee

Recent is Woonpioniers een samenwerking gestart met Mill Panel vanwege haar super toffe Sandwichpanelen. Dit soort panelen bestaan, zoals een dik belegde boterham, uit een combinatie van lagen, elk met bepaalde eigenschappen. Daarnaast beschikt Mill Panel over een 5-assige CNC-frees waarmee van deze panelen bouwpakketten te maken zijn die naadloos in elkaar schuiven.

Om te zorgen dat er van buiten of binnen geen vocht in een paneel kan komen verlijmt Mill Panel dunne laagjes aluminium met multiplex. Dankzij dit product, Aluplex ®, voornamelijk gebruikt voor het maken van deuren, is Mill Panel groot geworden. Toegepast als constructief wandpaneel voor een woning biedt dit materiaal een aantal grote voordelen: het is constructie-sterk, dimensie-stabiel, dampdicht en voorkomt vochtproblemen door damp van binnen zonder dat met losse folies gewerkt hoeft te worden.

Daarnaast kan Mill Panel verschillende soorten isolatiemateriaal integreren in haar panelen. Een natuurlijk en ecologisch isolatiemateriaal waar wij enthousiast over zijn is kurk. Een voordeel van kurk is dat het van nature brandvertragende eigenschappen heeft en dankzij een relatief hoge massa zonnehitte goed kan absorberen. Voor een huisje in bijvoorbeeld Portugal (waar veel kurk vandaan komt!) een prachtige eigenschap. Een met kurk geïsoleerd Aluplex ® paneel van standaard dikte zal een geschatte RC-waarde van 2.0 halen. Kurk wordt overigens ook in het randhout van de panelen toegepast, waarmee koudebruggen tot een minimum worden gereduceerd.

Voor optimale isolatie is het beter te kiezen voor Styrofoam XPS. Dit schuim levert de beste compromis tussen drukvastheid, thermische isolatie en milieudruk. Alhoewel van olie gemaakt is het, mits goed gescheiden, 100% recyclebaar en Cradle to Cradle ® silver gecertificeerd. Bij een standaard dikte kan met gebruik van Styrofoam XPS een RC-waarde van 2.4 worden gehaald.

Inmiddels hebben we verschillende custom Tiny Houses ontwikkeld, die we assembleren met behulp van deze panelen uit Mill. Met onze inmiddels opgebouwde kennis van hoe je de panelen het best op elkaar aansluit, en hoe ook afwijkende vormen het slimst in elkaar kan zetten zonder de rationaliteit van de panelen me hun standaard maten uit het oog te verliezen, maken we zo toch heel bijzondere en persoonlijke projecten mogelijk. Daarnaast hebben we ook ons eerste Hermit House op deze manier gematerialiseerd. Het resultaat is fantastisch. Super robuust en superstrak!

lees verder

Wielen onder je woning (deel 1 – trailers)

door Arthur Van der Lee

Wie mobiel wil wonen heeft wielen nodig, maar hoe zit dat nou precies? Zo valt er als basis voor een Tiny House uit verschillende type’s aanhangwagen te kiezen. Maar je zou je woning ook per dieplader kunnen laten vervoeren.. In dit deel behandelen we het bouwen op een aanhangwagen. 

Binnen de Tiny House-beweging wordt veel op aanhangwagen (of in het engels “trailers”) gebouwd, zo’n huisje wordt een Tiny House On Wheels genoemd, ofwel “THOW”. Een THOW is relatief makkelijk te verplaatsen maar je bent wel gebonden aan vrij nauwe maximale afmetingen. Een aanhangwagen zelf mag maximaal 2,55 meter breed zijn en ondeelbare lading erop mag maximaal 3 meter breed zijn. De (gecombineerde) hoogte is max 4 meter en het gewicht max 3500 kg (exclusief 10% overbelading). De maximale lengte is, inclusief dissel, 12 meter en in combinatie met de auto ervoor 18 meter. In de praktijk wordt op reguliere aanhangwagens, zeker gezien het maximaal toelaatbare gewicht, niet veel langer dan 6 á 7 meter gebouwd. Om een dergelijk gewicht te mogen trekken heb je wel een B-rijbewijs nodig.

Het is dus belangrijk van te voren een keuze te maken tussen vast op het frame van een aanhangwagen bouwen of los op een “plateauwagen”. De eerste optie heeft als voordeel dat je bijvoorbeeld gebruik kan maken van speciaal daarvoor ontwikkelde Tiny House-trailers, met een verlaagd plateau (laadhoogte 45cm); zo blijft extra ruimte in de hoogte over. Een potentieel nadeel is echter dat, wanneer je een huisje vast aan het chassis van een aanhanger bouwt (en de aanhanger dus niet meer onder het huisje uit kan), het project officieël door de Rijksdienst Wegverkeer (RDW) gekeurd zal moeten worden.

Bouw je een huisje als een los object op een plateauwagen dan heb je dit nadeel niet en wordt het als ‘lading’ beschouwd. Nadeel is wel dat plateauwagens over het algemeen wat hoger zijn, rond de 60cm. Daarbij komt dat je de vloer bovenop in plaats van tussen de constructie van de aanhanger moet plaatsen, wat ook weer van de hoogte af gaat. In totaal scheelt dit zo’n 30cm (15cm verschil laadhoogte + minimaal 15cm vloerhoogte). 

Om onder de maximaal toelaatbare 3500kg te blijven zul je licht moeten bouwen. Wil je met natuurlijk (biologische afbreekbare, ofwel biobased) materialen bouwen, dan ligt houtskeletbouw in combinatie met biologische isolatiematerialen (hennep, wol) voor de hand. Ga je voor minimale wanddikten versus maximale isolatiewaarden dan vormt bouwen met sandwichpanelen zoals wij die van Mill Panel gebruiken een interessante optie.

Woonpioniers kan je helpen bij het maken van dit soort keuzes, het optimaliseren van je ontwerp, het kiezen van een geschikte bouwer en de begeleiding van de bouw. 

 

lees verder

Vergunningvrij bouwen

door Arthur Van der Lee

Op 1 november 2014 is het gewijzigde Besluit omgevingsrecht (Bor) in werking getreden. Hiermee zijn de mogelijkheden om vergunningvrij te bouwen uitgebreid. Lees hier wat dit voor u kan betekenen.

Verruimde mogelijkheden voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken zonder vergunning:

Bevindt uw geplande bijgebouw zich in het achtererfgebied en op een afstand van meer dan 4 meter van het hoofdgebouw en is deze voorzien van een schuin dak? Dan is het met de wijzigingen in artikel 2 nu mogelijk om ook binnen de bebouwde kom tot een maximale hoogte van 5 meter vergunningsvrij te bouwen. De dakvoet mag daarbij niet hoger zijn dan 3 meter en de hellingshoek van de dakvlakken niet meer dan 55 graden. Hoe dichter het bijgebouw bij de perceelsgrens ligt, hoe minder hoog het dak mag zijn (artikel 2, onderdeel 3, bijlage II bij het Bor). Daarbij geldt de volgende regel:

Maximale nokhoogte [m] = (afstand daknok tot de perceelsgrens [m] * 0,47) + 3

Het achtererfgebied wordt daarbij gedefinieerd door het gebied dat zich achter de denkbeeldige lijn bevindt die zich op 1m achter en parallel aan de voorgevel van het hoofdgebouw loopt. Bij hoofdgebouwen die langs schuine wegen staan of in een bocht in de weg, zal ook de denkbeeldige lijn evenwijdig met die schuine weg of bocht ‘meelopen’. In een hoeksituatie kan het zo voorkomen dat de lijn zo direct langs de zijgevel naar achteren doorloopt.

Het maximaal aantal m2 dat je mag bouwen is daarbij eenvoudig te achterhalen aan de hand van de totaaloppervlakte van het bebouwingsgebied.  Het bebouwingsgebied staat daarbij meestal gelijk aan het achtererfgebied, tenzij deze bij wijze van uitzondering specifiek is bepaald in het bestemmingsplan. Van de eerste 100m2 bebouwingsgebied, mag maximaal 50% worden bebouwd. Van het deel van 100m2 t/m 300m2 bebouwingsgebied, mag maximaal 20% van die oppervlakte worden bebouwd. Van het deel van 300m2 t/m 900m2, geldt een limiet van 10%. Alles daarboven dient vrij van bebouwing te blijven. Buiten de bebouwde komt geldt daarbij bovendien de eis dat het geplande vergunningsvrij te bouwen bijbehorende bouwwerk geen grotere oppervlakte mag hebben dan 150m2.

Verruimde mogelijkheden om ook mantelzorgwoningen in bijbehorende bouwwerken te realiseren:

In principe dient een bijbehorend bouwwerk qua functie ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw. Onder het nieuwe Bor wordt echter een uitzondering gemaakt als het bijbehorend bouwwerk bij een woning wordt gebruikt als mantelzorgwoning (artikel 2, onderdeel 3, bijlage II bij het Bor).

In dat geval mogen voor de duur dat de zorg wordt uitgeoefend, de voorzieningen worden geïntegreerd die het zelfstandig functioneren van het bijbehorende bouwwerk als volledig uitgerust woninkje mogelijk maken. Deze voorzieningen dienen in principe echter weer te worden verwijderd, zodra deze zorgfunctie vervalt. Hierbij geldt de eis dat  maximaal 2 personen het huishouden van een mantelzorgwoning mogen betrekken. In het geval van meer dan 1 bouwlaag dient het verblijfsgebied daarbij uitsluitend op de eerste bouwlaag gelegen te zijn.

Daarnaast geldt dat volledig verplaatsbare mantelzorgwoningen mogen worden geplaatst, zonder dat deze optellen bij de berekening van de maximaal toegestane bebouwingsoppervlakte.

Vereenvoudiging procedure indien u ‘tijdelijke’ bebouwing realiseert, waarbij u wilt afwijken van het bestemmingsplan.

In het algemeen geldt verder dat met betrekking tot de omgevingsvergunning die u in staat zou kunnen stellen af te mogen wijken van het bestemmingsplan, vaker de korte (reguliere) procedure van acht weken zal gelden, in plaats van de verlengde van zes maanden. Deze procedure gaat onder meer gelden voor het gebruik van gronden en bouwwerken voor een termijn van ten hoogste tien jaar (artikel 4, onderdeel 11, bijlage II bij het Bor).

Check het zelf.

Download hier een heldere toelichting, of de volledige wettekst. Nóg handiger: via de overheidswebsite omgevingsloket.nl kunt u zelf eenvoudig de mogelijkheden m.b.t. uw specifieke situatie checken.

Indien u verder nog vragen heeft omtrent de mogelijkheden van onze huisjes, of de voorwaarden om vergunningvrij te kunnen bouwen, neem dan gerust contact met ons op.

lees verder

Notitie Tiny Housing

door Arthur Van der Lee

Almere is van alles maar onder andere een stad met ballen en ruimte genoeg. Twee fijne kwaliteiten voor pioniers!

Niet gek dus dat de stad met “Tiny” aan het flirten is. En dan niet zomaar een beetje, maar van het soort recht d’r op af, ik pak je op de mond en ik wil met je trouwen. In de vorm van een heuse “BouwEXPO Tiny Housing” is ruimte voor de verwezenlijking van vijfentwintig toekomst-proof concepten binnen drie categorieën. Die vijfentwintig zijn inmiddels geselecteerd, uit een stormvloed van inzending op de ideeënprijsvraag, door onder andere jury-lid en mede-Woonpionier Jelte Glas.

Een andere Woonpionier, ik zelf, schreef juist een pakket papier, voor diezelfde EXPO en in opdracht van de Gemeente Almere en Het Woningbouwatelier. Onder de naam “Notitie Tiny Housing” heb ik op een zo min mogelijk saaie manier geprobeerd inzichtelijk te maken hoe de Tiny House-beweging in Nederland zich ontwikkelt, waar Tiny House-bouwers tegenaan lopen wat betreft wet- en regelgeving en hoe dat nu allemaal verder moet. Druk op de knop hieronder om de notitie te bekijken.

lees verder